Berat w Albanii to bez wątpienia jedno z najpiękniejszych i najbardziej malowniczych miast na Bałkanach. Położony w sercu Albanii Berat zachwycił nas urokliwym i nieco tajemniczym klimatem – to miejsce, gdzie historia, kultura i unikalna architektura spotykają się w jednym miejscu. Berat często zwany jest „miastem okien nad oknami” ze względu na charakterystyczne, kaskadowe usytuowanie budynków w dzielnicy Mangalem, których okna zwracają się w stronę rzeki Osum. Do Beratu przyjechaliśmy po południu w pewien lipcowy dzień – było tak upalnie, że do godziny 18-tej po prostu nie dało się zwiedzać. Dopiero, gdy słońce zaczęło się chylić ku zachodowi, mogliśmy ruszyć kamiennymi uliczkami Beratu, a to, co udało nam się zwiedzić przez kolejne 4 godziny, sprawiło, że postanowiłam poświęcić Beratowi osobny wpis.
Berat w Albanii – zwiedzanie, historia, ciekawostki, informacje praktyczne
Jak się dostać do Beratu?
Do Beratu najłatwiej dostać się samochodem. Tiranę od Beratu dzieli około 100 km, a dojazd trwa około godzinę i czterdzieści minut. Nie ma tutaj żadnych kłopotów z dojazdem – zwracam na to uwagę, gdyż w Albanii z drogami różnie bywa, choć w tym względzie kraj bardzo się rozwinął na przestrzeni ostatnich lat. W Beracie nie ma również problemów z parkowaniem – jest tutaj kilka parkingów płatnych, my zatrzymaliśmy się przy parkingu tuż obok historycznego mostu z XVIII wieku, zwanego Mostem Gorica (Ura E Gorices). Do Beratu kursują również autobusy z Tirany.
Berat – jak zaplanować zwiedzanie?
O ile dysponujecie jednym dniem na zwiedzanie Beratu, dobrym pomysłem jest podzielenie zwiedzania miasta na dwie tury. Pierwsza połowę dnia warto przeznaczyć na zwiedzanie dwóch zabytkowych dzielnic starego miasta: Gorica i Mangalem, które są położone po obu stronach rzeki Osum. W drugiej części dnia koniecznie wybierzcie się na Zamek w Beracie czyli Kalaja e Beratit, który jest położony na wzgórzu nad dzielnicą Mangalem. Jeśli planujecie jednodniowe zwiedzanie Beratu, to rozsądnym rozwiązaniem byłby spacer po obu zabytkowych dzielnicach do obiadu, a po obiedzie zwiedzanie zamku. Teraz z pewnością zastanawiacie się, dlaczego na zwiedzanie zamku potrzeba aż pół dnia? Otóż zamek w Beracie to nie tylko zamek, ale cała osada zamkowa – osobna dzielnica, w której ludzie mieszkają i pracują – a wszystko w obrębie zamkowych murów.
Berat w Albanii – miasto okien nad oknami
Berat jest błędnie nazywany „miastem tysiąca okien”. Jego historyczna nazwa to „miasto okien nad oknami”, którą zawdzięcza charakterystycznej architekturze dzielnicy Mangalem, położonej u stóp twierdzy, na prawym brzegu rzeki Osum. Źródłem problemu w nazewnictwie jest to, że w albańskiej prasie lat 90. XX wieku używano nazwy „miasta tysiąca okien” zamiast historycznej nazwy „miasta okien nad oknami”. Po ponad dekadzie wysiłków, media zaczęły znowu używać historycznej, prawidłowej nazwy, natomiast na świecie Berat nadal często bywa określane mianem „miasta tysiąca okien” – nazwa ta przyjęła się i z czasem zaczęła żyć własnym życiem.
Warto podkreślić, że Berat od 2008 roku znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO jako przykład miasta, w którym harmonijnie współistnieją wpływy różnych kultur i religii. Jest to jedno z kamiennych miast Albanii, które zachowało swój unikalny charakter i układ urbanistyczny z czasów osmańskich.
Mangalem i Gorica – dwie historyczne dzielnice Beratu
Berat dzieli się na dwie historyczne dzielnice: Mangalem (dawna dzielnica muzułmańska) i Gorica (niegdyś zamieszkiwana głównie przez chrześcijan). Obie dzielnice oddziela rzeka Osum, nad którą wznosi się kamienny most Gorica z XVIII wieku – jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w mieście i symbol miasta łączący ludzi, historię i wyznania. Spacer wąskimi, kamiennymi uliczkami dzielnicy Mangalem to uczta do oka i ducha. Osmańskie budowle, ułożone kaskadowo na zboczu wzgórza, tworzą harmonijną strukturę, która naprawdę zachwyca. W wielu z tych zabytkowych budynków znajdziecie rodzinne restauracje serwujące tradycyjne albańskie potrawy, kameralne hotele czy maleńkie, kilkupokojowe B&B, gdzie można się zatrzymać z widokiem przez jedno z „okien nad oknami”.
Natomiast dzielnica Gorica oferuje bardziej spokojny klimat, również z brukowanymi ulicami i kamiennymi budynkami oraz pięknymi widokami na najbardziej charakterystyczną część miasta czyli dzielnicę Mangalem i okoliczne wzgórza.
Zamek Berat – największa twierdza w Albanii
Nad Beratem góruje Zamek Berat (Kalaja e Beratit) z XIII wieku – największa i doskonale zachowana twierdza w Albanii. Co ciekawe, to nie tylko zabytkowa atrakcja turystyczna – do dziś mieszkają i pracują tutaj ludzie, a kamienne uliczki wciąż tętnią życiem. Wznoszący się na wzgórzu budynek pełnił funkcję twierdzy już od IV wieku p.n.e., a rozbudowa i rozkwit nastąpiły w czasach bizantyjskich i osmańskich. Po dzień dzisiejszy, otoczony murami obronnymi i chroniony przez 24 wieże strażnicze, kompleks zamkowy kryje w sobie brukowane ulice, bazary, muzea, kawiarnie, sklepy, dwa meczety i domy, w których wciąż mieszkają lokalni mieszkańcy. Niektóre z domostw są udostępnione na wynajem – to ciekawa opcja na nocleg w Beracie. Najsłynniejszym zabytkiem twierdzy w Beracie jest Narodowe Muzeum Ikonografii Onufrego, gdzie znajduje się około 200 ikon z okresu od XIV do początku XX wieku. Muzeum znajduje się w dawnej katedrze Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny.
Przyznam, że rozmiar twierdzy w Beracie był dla nas ogromnym zaskoczeniem – nie spodziewaliśmy się, że osada zamkowa jest tak duża. Żałuję, że dotarliśmy tutaj późnym wieczorem i spędziliśmy tu jedynie godzinę. Dlatego polecam Wam zarezerwować sobie znacznie więcej czasu na spokojne delektowanie się widokami i atmosferą twierdzy. Poniżej kilka zdjęć, które zdążyliśmy zrobić na terenie zamku przed zapadnięciem zmroku.
Promenada w Beracie nad rzeką Osum
Promenada ta to idealne wręcz miejsce na wieczorny spacer i podziwianie Beratu w promieniach zachodzącego słońca. Wieczorem budynki dzielnicy Gorica nabierają złocisto-różowej poświaty. Berat to jedno z tych miast, do których warto wybrać się na zachód słońca i przy okazji poobserwować jak mieszkańcy kultywują tutaj tradycję xhiro.
Ciekawostka:
Albańczycy to naród towarzyski i gościnny. Jednym ze zwyczajów jest „xhiro” (czyt. dżiro) czyli wieczorne spacery i spotkania ze znajomymi i sąsiadami. Jest to rytuał, podczas którego po zachodzie słońca mieszkańcy wychodzą z domów i gromadzą się na promenadach, aby się przespacerować, porozmawiać ze znajomymi, nawiązać towarzyskie kontakty. Tradycja ta jest dla Albańczyków tak istotna, że w niektórych miejscowościach (np. Burrel), gdzie nie ma deptaka, ani innego miejsca odpowiedniego na xhiro, wieczorami główna ulica jest zamykana, by ludzie mogli się swobodnie spotykać i integrować, a samochody są kierowane objazdem. Tradycja xhiro jest głęboko zakorzeniona w kulturze Albanii i stanowi istotny element życia społecznego. Mieliśmy okazję obserwować ten zwyczaj właśnie w godzinach wieczornych na promenadzie w Beracie.
Jakich albańskich dań warto spróbować w Beracie?
W Beracie znajdziecie wiele małych restauracyjek prowadzonych przez albańskie rodziny. Wycieczka tutaj to dobra okazja do skosztowania tradycyjnych albańskich potraw. Ja właśnie w Beracie skosztowałam tave kosi czyli długo pieczonej jagnięciny zapiekanej w lokalnym jogurcie Z dodatkiem delikatnego ryżu i jajek. Przyznaję że danie to było bardzo smaczne i sycące. Byrek to tradycyjny albański placek z cienkiego ciasta filo, który występuje z rozmaitymi nadzieniami, na przykład z mięsem, białym serem gjize szpinakiem, pomidorem czy cebulą. Z kolei qofte to tradycyjne albańskie kotleciki z mielonej wołowiny jagnięcina lub kurczaka doprawiona aromatycznymi przyprawami podaje je się z warzywami sosem jogurtowym i chlebem. Na deser baklava czyli cieniutkie warstwy ciasta filo przekładane mielonymi orzechami z dużą ilością syropu z miodu lub cukru. Do baklavy obowiązkowo odrobina mocnej, aromatycznej kawy.
Wybierasz się do Albanii? Koniecznie zaplanuj odwiedzenie tych miejsc: Jezioro Bovilla w Albanii oraz Wiszący most Shkopet w Albanii
Dlaczego warto odwiedzić Berat w Albanii?
Berat bez wątpienia należy wpisać na listę miejsc do zobaczenia w Albanii. To niezwykle klimatyczne miasto, bardzo autentyczne, gdzie można skosztować pysznej, lokalnej, albańskiej kuchni. Kaskadowo ułożone okna dzielnicy Mangalem, widoki z twierdzy i dzielnica Gorica o zachodzie słońca na długo pozostają w pamięci. Berat to świetne miejsce na odpoczynek od zgiełku chaotycznej Tirany, poznanie autentycznego, spokojnego, bardzo przyjaznego oblicza Albanii.
Autorka wpisu: Ewa Kozłowska-Szymczyk
